Lịch sử Rock ‘n’ Roll – Phần 5: Rock đồng quê (Country Rock)

So với rock dân ca, chúng ta có thể hiểu sự giống và khác nhau với rock country. Giống với rock dân ca, rock country là một trong những thể loại mạnh mẽ nhất xác định và khắc họa nền toàn bộ lịch sử rock’n’roll.

Nhưng khác với dân ca, nhạc country Mỹ hiển nhiên gắn bó với rock’n’roll ngay từ thuở sơ khai, và nó vẫn tạo ảnh hưởng cho rock tới tận ngày nay. Một đặc điểm thú vị nữa để phân biệt sự tách bạch giữa hai dòng nhạc dù có nhiều sự gắn kết vẫn này là âm nhạc country luôn dễ nghe và có giai diệu êm ái hơn dân ca tinh tuyền nên nói đến rock dân ca thì người ta thường đề cập đến các bản ca phản kháng, chính trị còn rock country thì tạo sự mát dịu và yêu đời. Không những thế rock country còn kéo dài sự ảnh hưởng sang thế kỷ 21 với sự cống hiến của Eagles sau này. Vô số các nhạc sỹ rock’n’roll với âm hưởng country từ thời rockabilly Elvis đến punk rock Elvis Costello. Vừa là một nhãn hiệu lại vừa là dòng nhạc, country rock ban đầu đồng nhất với một trường phái các nhóm nhạc nghệ sỹ cuối thập niên 60 đầu 70 của thế kỷ 20, họ đổi mới nhạc rock, thêm phần giá trị truyền thống của nhạc country (điều này lại tỏ rõ sự khác biệt giữa folk rock và country rock: nghĩa là nhạc rock country ra đời sau rock dân ca và trên nền tảng của chính rock dân ca).

Có rất nhiều yếu tố đã hiện diện thời tiền country rock cuối 60: lối hoà ca chặt chẽ cùng lối chơi guitar thép đặc trưng của ban nhạc anh em nhà EVERLY BROTHERS đã tiên báo cho hiện tượng country rock sau này. Giữa năm 1965, ca sỹ pop dân ca De Shannon đã thu một album toàn các bài hát của các nghệ sỹ country cao bồi thời xưa như Hank William. George Jones và Gene Pitney, hai nghệ sỹ pop khá nổi thời 60 này cùng hợp tác ra chung một số đĩa pop hoá country hay nhóm R&B punk thất thường Downliner Sect của Anh cho ra đĩa đầu tay “hơi hướm” country nhưng ít gây được sự chú ý của công luận cũng như đạt thành công nghệ thuật. Nhưng thật sự là vào thời này các nhóm nhạc nổi tiếng cũng đã thành công….đột xuất khi “vô tình country hoá rock’n’roll”. Chẳng hạn The Beatles (đặc biệt trong album BEATLES FOR SALE năm 64 với bài I don’t want to spoil the party) siêu nhóm rock dân ca The Byrds thời kỳ đầu đa chơi country (qua các bài Sastified Minds, “Mr Space Man, Time Between), hay ban Buffalo Springfield (Go and say Goodbye, Kind Woman). Tất cả những nhóm trên đã dành cho họ những âm hưởng chặt chẽ kết hợp làn điệu country Mỹ do tự họ cảm nhận.

Danh từ COUNTRY ROCK thật sự hiện diện vào khoảng năm 1968, khi mà hầu hết các nghệ sỹ rock rút lui khỏi các thử nghiệm ảo giác, theo tư tưởng về nguồn”, để quay trở về mục đích sơ khởi. Thời kỳ chuyển đổi quan trọng này được các sử gia âm nhạc thế giới đặt tên là “trở lại căn bản”. Người đầu tiên thực hiện bước đột phá này không ngoài ai khác là Bob Dylan, nhân vật chưa bao giờ mê đắm nhạc ảo giác, đã tiên phong chơi nhạc nhẹ đi sau mấy năm làm …loạn thế giới rock khi mê cuồng trong công cuộc “điện khí hoá dân ca”!!!. Ngày 27 tháng 12 năm 1967, ông cho ra album JOHN WESLEY HARDING thu ngay tại Nashville, thánh địa của nhạc country Hoa Kỳ, và đến đầu năm 1968 đã nỗ lực hướng nó căn bản hơn dựa trên nhạc cụ và âm hưởng country trên giai điệu. Năm 1969, ông lại dùng biện pháp chơi chữ cho album đầy “tính thuyết giáo” NASHVILLE SKYLINE, đồng thời sản xuất một album không chính thức với một trong những cố vấn quan trong, siêu sao nhạc country thuần chủng JOHNNY CASH.

Nhưng “vị thánh thực sự của” country rock mới là nghệ sỹ guitar/ ca sỹ kiêm nhà soạn nhạc bậc thầy Graham Parson, tên thật là Cecil Ingram Connor sinh ngày 5 tháng 11 năm 1946 tại Winterrhaven, bang Florida, Mỹ,. Cũng giống huyền thoại Hank William thời 50, Parson có trải qua một cuộc sống rất khắc nghiệt và chết rất trẻ ở tuổi 27 (ông mất ngày 19 /9/1973 tại Joshu Tree, California) và đã để lại một di sản vô giá các album để đời. “Chúng” bao gồm các tác phẩm mà ông cùng hợp tác với những ban country rock International Submarine Band, The Byrds (lúc này đã chuyển sang chơi folk rock pha country sau sự ra đi của thành viên gạo cội David Crosby), và The Flying Burito Brothers, và cuối cùng với tư cách là một nghệ sỹ hát so lo.

Để cố gắng phá bỏ rào cản giữa nhạc country thuần chủng và rock, ông đã giảm thiếu âm hưởng dân giã về mức căn bản nhất trong khi vẫn duy trì mức độ ảnh hưởng country đương thời. Với hai album so lo thu cùng với hai nhóm nhạc nghệ sỹ khác nhau, ban nhạc của Elvis Presley và nữ ca sỹ Emmylou Harris, (đặc biệt là đĩa thu của ông với Harris là một kiệt tác thực sự và sau này bà vẫn tiếp tục lại hầu hết các các tác phẩm của ông trong các đĩa riêng của mình), ông xứng đáng được coi là nhà cải cách rock country xuất chúng nhất thế kỷ 20. Chưa hết ảnh hưởng của ông tới các thế hệ cả cùng thời lẫn hậu thế thật vô tận Cho tới nay rất nhiều các ban nhóm nghệ sỹ đủ các dòng nhạc ở mọi thời kỳ từ nhóm blues rock Rolling Stones từ thời 60, tới nghệ sỹ punk “trí thức” 70 Elvis Costello đến các nghệ sỹ nhạc đương đại hiện này như Dwight Yoakam hay Rodney Crowell …đều thừa nhận chịu ảnh hưởng của ông. Parsons, trong lĩnh vực của mình là một mẫu nghệ sỹ để những người khác coi là chuẩn mực. Âm nhạc của ông thực sự phù hợp với bất cứ bộ sưu tập country nào.

Thời đầu hoạt động với tư cách lãnh đạo cho nhóm International Submarine Band, ông đã cho ra đời album SAFE AT HOME, đĩa hát được người hâm mộ dễ nhận biết nhất khi ông sử dụng đàn pedal steel guitar (loại đàn guitar điện đánh nằm tương tự guitar hawaii nhưng có gắn bàn đạp chân), một nhạc cụ tiêu biểu trong các ban country. Đây cũng là album rock country đầu tiên mặc dù nó ít được người ta chú ý ngay lần đầu ra mắt. Không lâu sau đó ông ra nhập ban folk rock huyền thoại The Byrds, nỗ lực tối đa hướng nhóm rock dân ca này chuyến sang rock country. Thủ lĩnh của The Byrds, nghệ sỹ guitar 12 giây kiêm nhà sáng tác kỳ tài và là ca sỹ Roger Mc Guinn thấm nhuần và thể hiện tư tưởng đó trong album đôi bất tử SWEETHEART OF RODEO (đĩa đôi đầy tham vọng này được xuất xưởng tháng 8 năm 1968) sử dụng nhiều nhạc cụ điện tử. Ngay khi có mặt cả trên thị trường Anh Mỹ, “nó” được công chúng hoan nghênh nhiệt liệt và đến giờ có mặt trong danh sách các đĩa kinh điển tiêu biểu của lịch sử rock country

Tuy thế thời kỳ ông “giao du rock country” với ban The Byrds lại rất ngắn. Chưa đầy 1 năm Parsons rời Byrds kéo theo tay bass lão luyện của nhóm này, nghệ sỹ Chriss Hillman, để cùng nhau hợp tác lập một nhóm rock country nổi danh một thời The Flying Burrito Brothers. Parsons cũng chỉ “chung vốn” ra hai album với ban này nhưng đó lại là 2 kiệt tác chính cống (với sự góp mặt của ông cũng như tay đàn pedal steel sừng sỏ Sneeky Pete Kleinow). Đó cũng là hai trong số những album tinh khiết nhất kết hợp cộng hưởng lớn nhất của rock country, cũng là số hiếm các đĩa than chủ chốt không bị âm hưởng rock vượt quá chất country.

Sau những nỗ lực của Parsons, và sự chuyển đổi của Bob Dylan cùng The Byrds như đã đề cập ở trên, thể loại này nhanh chóng bao trùm lấy thị trường thế giới. Nếu nhìn lại lịch sử của dòng nhạc này ta có thể thấy những điều thú vị. Nhạc country Mỹ nổi lên từ các bang miền Nam tựu chung ở Nashville, trong khi rock country chủ yếu phát triển tại miền Nam California và phần nào đó ở phía Bắc Cali, nơi du nhập đủ các thể loại không dính tí gì đến nhạc country tinh tuyền. Các nghệ sỹ country rock (ở đây) đáng chú ý khác bao gồm nhóm ít tiếng tăm Hearts and Flowers, thực sự nổi lên năm 1968, nhưng sau lại bị xếp vào folk rock và ban Poco, với thủ lĩnh là 2 thành viên trước kia của Buffalo Springfield, là Richie Furey và Jim Messina. Trong khi đó tại Bắc Cali, đầu những năm 70, nhóm New Rider of Purple Sage tự thiết lập âm hưởng thấm đậm chất country và liên hệ tới nhóm ảo giác Grateful Dead.

Một số nghệ sỹ cựu trào của công cuộc kết hợp hình thái dân ca và rock cũng trở thành những siêu sao rock country gạo cội từ cuối 60. Ban tiền phong của folk rock Beau Brummels đã tới Nashville để thu album BRADLEY’S BARN đậm chất country nhất tại phòng thu nổi tiếng cùng tên đĩa. Cặp nghệ sỹ Ian và Sylvia cũng chuyển từ rock dân ca đương thời sang country pha blues với tư cách là đồng lãnh đạo của ban rock country Great Speckled Bird. Quá khoái trước khung cảnh rực rỡ này, nghệ sỹ già cả Ricky Nelson thời năm mươi đã khôi phục lại hình ảnh của mình và tự mình đứng ra lãnh đạo ban nhạc Stone Canya Band với sự trợ giúp của thủ lĩnh tương lai của ban rất quên thuộc với chúng ta Eagles, Randy Meisner. Gene Clark, thành viên cũ của The Byrds cũng ra album country riêng và ra nhập một ban rất nổi tiếng The Dillard & Clark. Bản thân nhóm nhạc Dillard này trước kia chơi dân ca nhưng đến năm 1968, với đĩa WHEATSTRAW SUITE, họ là ban country rock nổi tiếng nhất với nhiều chất country vượt âm hưởng rock.

Nhạc rock country không chỉ đạt thành công lớn về mặt thương mại mà còn ảnh hưởng lớn tới các nghệ sỹ khác dòng. Các ban nổi nhất thời này như The Band (chơi rock’n’roll Canada), The Grateful Dead (ảo giác acid rock), CCR (swamp rock) hay nghệ sỹ George Harrison (vừa tách ra khỏi The Beatles) không hẳn là những tên tuổi lớn trình diễn country rock, nhưng chính họ đã sáng tác ra những album country đầy ấn tượng đầu những năm 70. Đến ngay cả nhóm “hùng hổ” Rolling Stones cũng chìm đắm trong loại nhạc này, minh chứng bằng nhạc phẩm của riêng tay guitar Keith Richards Hig

12 album tiêu biểu của rock country

SWEETHEART OF RODEO – nhóm The Byrds(ra tháng 9/1968, hãng Columbia sản xuất)
FATHER ALONG THE BEST OF – nhóm Flying Burrito Brothers (1988, hãng A&M)
SAFE AT HOME – nhómInternationalSubmarine Band và nhà tiên
phongG.Parsons(1967, Shiloh)
NOW IS THE TIME – nhóm Hearts and Flowers (1967, Triumph)
BRADLEY’S BARN – nhóm Beau Brummels (10/1968, Edsel)
PICKIN’ UP THE PIECES – nhóm Poco (1969, Epic)
ROOTS – ban nhạc hai anh em ruột nhà Everly Brothers (1968, Warner
Bros)
WHEATSTRAW SUITE – nhóm The Dillards (1968)
JOHN WESLEY HARDING – Bob Dylan thời hậu folk rock (27/12/1967, Sony)
HILLBILLY FEVER Vol5 – nhiều nghệ sỹ (hãng Rhino)
MORE A LEGEND THAN A BAND – The Flatlanders
HARVEST MOON – ca sỹ/nhạc sỹ/nhạc công harmonia người Canada Neil Young
(3/11/1992, hãng Reprise)