Smells Like Teen Spirit – Khai sinh bộ mặt mới của Rock

Bài hát đã giữ vị trí số 1 trong nhiều tuần trong bảng xếp hạng trên khắp thế giới vào năm 1991. Tại bảng xếp hạng 100 bài hay nhất của tạp chí Billboard, bài hát đã đứng vị trí số 6. Nó cũng là đĩa đơn được bình chọn là hay nhất của năm trong cuộc thăm dò dư luận Jazz & Pop của The Village Voice. Cuốn video của bài hát đã làm ban nhạc đoạt giải “Nghệ sỹ mới xuất sắc nhất” và giải “Nhóm nhạc Alternative xuất sắc nhất” tại lễ trao giải MTV Video Âm nhạc năm 1992….

Vào năm 2004, tạp chí Rolling Stone đã xếp hạng “Smells Like Teen Spirit” thứ 9 trong danh sách 500 bài hát hay nhất mọi thời đại. Vào năm 2000, sách Kỷ lục Ghi nét Thế giới đã ghi bài hát này là bài có Video được chiếu nhiều nhất ở MTV Châu Âu. Vào năm 2002, bài hát có trong một đoạn phim tài liệu nhiều tập SBS, Sự ảnh hưởng: Những bài hát thay đổi thế giới. Lời bài hát cũng giữ vị trí thứ 3 trên kênh VH1 UK Lời bài hát ưa thích của quốc gia vào năm 2006.

Chất lượng âm nhạc và những ảnh hưởng

Smells Like Teen Spirit được chơi ở giọng Fa thứ và dựa trên 4 hợp âm (F5-Bb5-Ab5-Db5).

Trong khi giai điệu và hoà âm đơn giản, nó nổi bật với ca từ buồn, tối thiểu, theo dòng ý thức dâng lên thành một dàn hợp xướng dữ dội, và giọng hát của Kurt Cobain thay đổi từ u sầu êm dịu sang gào thét nguyên sơ.

Vào tháng 1 năm 1994, trong một cuộc phỏng vấn với tạp chí Rolling Stone, Kurt thú nhận rằng Smells Like Teen Spirit là một cố gắng để viết một bài hát giống các bài của ban nhạc Pixies: “Tôi đã cố gắng để viết một bài hát nhạc pop. Tôi chỉ cơ bản là cố gắng làm giống như Pixies. Tôi phải công nhận điều này.” Anh cũng đồng thời nói về những điều anh chưa ưng ý trong bài hát, phần lớn là do những thành công của nó, và bài hát “Drain You”, cũng có trong cùng album, cũng được “khẳng định là hay như ‘Teen Spirit’.”

Nhiều người xem Smells Like Teen Spirit là thánh ca của thập kỉ 90, thậm chí là thánh ca của một thế hệ.

Ý nghĩa của bài hát

Trong Heavier Than Heaven, cuốn sách do Charles Cross viết về tiểu sử của Kurt Cobain, đã có một cuộc tranh luận về việc bài hát do Kurt sáng tác hay do Tobi Vail sáng tác.[1] Việc tranh luận này dựa trên những lời bài hát đã có trên bản thảo, mà có thể đọc lại được trong tờ Journals của Kurt như “Why don’t you cry when I’m away / Oh yeah we want what’s best for you” and “Who will be the King & Queen of the outcasted teens”.

Dẫu sao thì Kurt cũng đã không nghĩ rằng bài hát có ý nghĩa đặc biệt gì. Trong một cuộc phỏng vấn của MTV anh đã nói rằng: “Tôi chỉ thấy rằng mọi người đang mong đợi…một chủ đề nào đó, không chỉ là âm nhạc của chúng tôi, các bạn biết đấy – họ thường muốn đọc nó. Và ngay trước khi tôi sử dụng những lời thơ này, chỉ là trích dẫn, chỉ là phương tiện để có thể diễn tả những giai điệu chợt đến trong tôi lúc đó, và trong nhiều lần tôi viết lời bài hát, đó chỉ là vào những giây phút cuối cùng vì tôi thực sự rất lười…và sau đó thì tôi phải tự mình nắm bắt được lời giải thích…”

Cobain đã không sử dụng ví dụ này dẫn chứng cho việc các lời bài hát của anh trống rỗng, mà để chứng minh rằng bài hát không cần thiết phải có một chủ đề bao quát (ví dụ như Smells Like Teen Spirit cần phải có nội dung về sự tan rã hay về một cuộc cách mạng).

Nguồn gốc tên gọi

“Teen Spirit” là một nhãn hiệu chất khử mùi của hãng Colgate-Palmolive, Mỹ. Cobain đã đặt tên bài hát khi người bạn là Kathleen Hanna, người hát chính cho ban nhạc punk Bikini Kill vào thời gian đó, đã phun sơn lên tường nhà Kurt dòng chữ “Kurt Smells Like Teen Spirit”. Cobain bắt đầu lấy nó như là một khẩu hiệu cốt lõi cho bài hát từ khi họ bắt đầu thảo luận về tình trạng vô chính phủ, nhạc punk rock và những chủ đề tương tự. Tuy nhiên, ý nghĩa của nó là Kurt chỉ đơn giản cảm thấy giống như một loại chất khử mùi nào đó mà Tobi Vail, thành viên trong ban nhạc Hanna, và bạn gái của Kurt khi đó đang sử dụng. Cobain có nói rằng anh không biết đó là nhãn hiệu chất khử mùi và anh cảm thấy không vui vì bài hát có mang tên một sản phẩm thương mại.

Vài tháng sau khi bài hát đã nổi tiếng, Colgate-Palmolive đã làm một chiến dịch quảng cáo để kiếm tiền từ mối liên hệ này. Một chương trình thương mại trên ti vi có dòng chữ “Do you smell like teen spirit?” và “Deodorant made for your generation”.

Video âm nhạc

Video âm nhạc được đạo diễn bởi Samuel Bayer, người mà sau đó cũng đã làm các video thu trực tiếp khác cho các hoạt động nhạc rock đáng nhớ của ban nhạc Green Day.

Video có cảnh ban nhạc đang chơi tại một nhà thi đấu của trường trung học, nhiều người bao vây xung quanh, mặc những bộ áo dài màu đen với biểu tượng Circle-A thay cho lô gô của trường. (Vị trí của biểu tượng thì ám chỉ tới cuốn tiểu thuyết The Scarlet Letter). Cuốn video kết thúc với việc các “sinh viên” tập hợp lại và cùng biểu diễn ăn khớp với ban nhạc.

Trong video cũng có nhân vật chưa được biết đến Burton C. Bell, và sau này anh đã trở nên thành một ca sĩ nổi tiếng trong ban nhạc Fear Factory.

Các phiên bản cover

Bài hát đã được nhiều nghệ sỹ hát lại như Tori Amos trong đĩa Crucify EP, ban nhạc jazz The Bad Plus và ban nhạc nghệ thuật công nghiệp Xorcist. Vào năm 2005, bài hát đã được hát lại theo kiểu nhạc nhạc swing do ngôi sao nhạc thập kỷ 50 Paul Anka biểu diễn. Một phiên bản chơi bằng nhạc cụ đã được sản xuất bởi Cúp Vô địch thế giới về Đấu vật như là một bản nhạc khởi động cho đô vật Diamond Dallas Page. Bài hát cũng đã có trong cabaret ở bộ phim làm năm 2001 Moulin Rouge!.

Vào năm 1992, bài hát đã bị nhại lại và được viết bởi “Weird Al” Yankovic với cái tên “Smells Like Nirvana”, một bài hát về chính ban nhạc Nirvana. Bản nhạc này của Weird Aldy viết về những khó khăn để có thể hiểu được lời của Cobain. Theo cả Kurt và Yankovic, khi được hỏi là anh có hài lòng với việc này của Yankovic với bài hát không, Kurt đã hỏi lại, “điều đó không phải là làm về các món ăn có phải không?” (câu hỏi này liên quan tới một vài bản nhạc chế nhạo trước đây của Yankovic mà phần lớn có từ “Eat It” (nghĩa là “hãy ăn đi”)). Kurt đã thừa nhận trong một vài cuộc phỏng vấn là rất thích sự nhại lại này. Trong một quyển sổ nhật ký đã được xuất bản sau đó ở Journals, Kurt đã mô tả “Weird Al” như là một thứ gần nhất với nhạc punk rock. Thành viên Krist Novoselic sau đó đã nói ban nhạc nhận ra rằng họ đã trở thành những ngôi sao nhạc rock khi Weird Al chế nhạo lại họ.

Các buổi công diễn

“Smells Like Teen Spirit” được biểu diễn trước công chúng lần đầu vào ngày 17 tháng 4 năm 1991 tại OK Hotel ở Seattle, Washington. Nhiều phần của buổi diễn này có thể được xem lại trong album Nevermind Classic Albums DVD, With the Lights Out và phim tài liệu Hype! Lời bài hát chưa được viết trọn vẹn cho nên có một chút khác biệt với phiên bản cuối cùng. Ví dụ, trong buổi trình diễn đầu tiên thì bài hát được bắt dầu với câu “Come out and play, make up the rules” còn trong buổi diễn cuối cùng là câu “Load up on guns, bring your friends”.

Một buổi diễn đáng nhớ khác được phát trên chương trình Top of the Pops của đài BBC, trong chương trình này, người thủ lĩnh Kurt Cobain đã hát một cách chậm, khoan thai, âm điệu buồn thảm, một sự phản đối những đòi hỏi của buổi diễn rằng ban nhạc không được chơi nhạc sống và yêu cầu phải thay đổi hai dòng đầu tiên trong bài hát thành “Load up on drugs, kill your friends” (lời cũ là “Load up on guns, bring your friends”). Sau đó anh đã nói rằng đó là một sự kính trọng tới Morrissey, người thủ lĩnh của ban nhạc The Smiths. Buổi diễn này có thể được xem lại trong cuốn băng video gia đình Live! Tonight! Sold Out!!.

Facebook Comments